ನಿಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜಮೀನಿಗೆ ‘ದಾರಿ’ ಬಿಡಲ್ಲ ಎಂದವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಖಡಕ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ನಿರಾಳತೆ
ಬೆಂಗಳೂರು: “ದಾಯಾದಿ ಜಗಳ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿ ಗಾದೆ ಮಾತು ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಮೀನುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಸ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅನೇಕ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗಲು ಪಕ್ಕದವರ ಹೊಲದ ಮೂಲಕವೇ ಹಾದು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ವಿಚಾರ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವೈಷಮ್ಯ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜಗಳಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಹಳೆಯ ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುವುದು, ಮುಳ್ಳಿನ ಬೇಲಿ ಹಾಕುವುದು, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು ಅಥವಾ ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿಗಳು ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಮುಂತಾದ ಘಟನೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಇದೀಗ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಖಡಕ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ರೈತರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ದಾರಿ’ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಕ್ರಮದಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ನಿರಾಳತೆ ಸಿಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಏನಿದೆ ಹೊಸ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ?
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸೂಚನೆಯಂತೆ, ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಕಾಲುದಾರಿ’ ಅಥವಾ ‘ಬಂಡಿದಾರಿ’ಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಏಕಾಏಕಿ ಮುಚ್ಚುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ದಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ದಂಡನೀಯ ಅಪರಾಧವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಾರಿ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಯಾರಾದರೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ರೈತರು ನೇರವಾಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ಲಿಖಿತ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಒತ್ತುವರಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಕೂಡ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮುಂದಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆ.
ಗ್ರಾಮ ನಕ್ಷೆ ಇದ್ದರೆ ದಾರಿ ಖಚಿತ
ಗ್ರಾಮ ನಕ್ಷೆ (Village Map)ಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಕ್ಕಿನಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅದನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಇದು ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬಲವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದಾರಿಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಒತ್ತುವರಿ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು.
ಕಾನೂನು ರೈತರ ಪರ
ದಾರಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಬಲವೂ ಇದೆ. The Indian Easements Act, 1882 ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ಭೂಮಾಲೀಕ ತನ್ನ ಜಮೀನನ್ನು ತಲುಪಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ದಾರಿಯ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ‘ಅನುಭೋಗದ ಹಕ್ಕು’ (Right of Easement) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಹಳೆಯ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಾರಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕೂ ಮೀರಿಸಿ, ದಾರಿ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಗಲಾಟೆ ಉಂಟಾಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಭಂಗವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದರೆ, Code of Criminal Procedure (CrPC) ಕಲಂ 147ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅಧಿಕಾರ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಗೆ ದಂಡ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಶಿಕ್ಷೆಗಳೂ ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ “ಇದು ನನ್ನ ಜಾಗ, ದಾರಿ ಬಿಡಲ್ಲ” ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಈಗ ಕಾನೂನು ಉತ್ತರ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ರೈತರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ದಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾದರೆ ರೈತರು ಈ ಕ್ರಮ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು:
ಮೊದಲ ಹಂತ: ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಗ್ರಾಮ ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಎರಡನೇ ಹಂತ: ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಂಧಾನದಿಂದಲೇ ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತವೆ.
ಮೂರನೇ ಹಂತ: ಅವರು ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೆ, ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದಿಗೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ಲಿಖಿತ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ತ್ವರಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದನೆ
ಅನೇಕ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ದಾರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತರಲಾಗದೆ, ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನೇರ ಹೊಡೆತ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರ ಇದೀಗ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿ ವಿಚಾರವೇ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವೈಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹೊಸ ನಿಯಮದಿಂದ ಇಂತಹ ವೈಷಮ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನ ಇರುವುದರಿಂದ ದೂರುಗಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಕಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ: ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ಅವರು ತಡೆಹಿಡಿದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಉತ್ತರ: ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅನುಭೋಗದ ಹಕ್ಕಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಾರಿ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿ, ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ: ದೂರು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಯೇ?
ಉತ್ತರ: ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಪ್ರಕಾರ, ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತರು ಆತಂಕಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ರೈತರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಆಶಾಭಾವನೆ
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಹೊಸ ಖಡಕ್ ಆದೇಶದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂತಸ ಮೂಡಿದೆ. “ದಾರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಜಮೀನು ಇದ್ದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು?” ಎಂಬ ರೈತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇದೀಗ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಎರಡೂ ರೈತರ ಪರ ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ, ದಶಕಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದ ದಾರಿ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ತೆರೆ ಬೀಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕ್ರಮ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ದಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೈತರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಬರಬೇಕು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಇತರ ರೈತರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ, ಅವರಿಗೆ ಸಹ ಉಪಯೋಗವಾಗಲಿ.
